Okuma oranının düşük olduğu ülkemizde kitap okumak gerçekten zorlaşıyor. Kitaplar gerçekten pahalı. Kitabevlerinde kitapseverler gittiğinde çoğu kitapların kapaklarına ve etiket fiyatlarına baktığında ellerine bir, iki kitap alıp kontrol edip tekrar rafına yerine koyuyor. Bu da şu anlama geliyor: Türkiye’de bilgi gerçekten pahalı.
Türkiye’de kitap okuma alışkanlığı nasıl?
Kitap fiyatları vatandaşın alım gücünü etkiliyor. Belediyelerin düzenlediği kitap fuarlarında vatandaşlar kitaba gerçekten kolay ulaşabiliyor. TÜİK’in kitap okuma alışkanlığıyla ilgili yapmış olduğu anket sonucunda; 15 yaş grubuna giren kişilerin yüzde 31’i son 12 ay içerisinde eğitim kitapları dışında en az bir kitap okuduklarını belirtmiş. Yüzde 69’u ise hiç kitap okumadığını belirtmiş. Yine aynı anket içerisinde 15-24 yaş aralığına sormuşlar. Bu oran biraz daha yükselmiş, yüzde 50.9 oranına tekabül etmiş. Bu veriler 2022 yılına ait. O yıldan bu yıla birkaç veri önümüze çıkıyor ama bunlar ülkenin resmi verileri olmadığı için ve farklı farklı rakamlar olduğu için bunlara şimdilik girmeyeceğiz. Çeşitli yıllarda Türkiye’de satılan kitapların istatistik bilgileri var, rakamları da var. 2025 yılında Türkiye Yayıncılar Birliği tarafından açıklanan; Türkiye’de 407.777.284 adet kitap basılmış.
Ancak dikkat, bu rakam satılan kitap sayısını göstermiyor. Dolayısıyla Türkiye’de 407 milyon kitabın okunduğu veya vatandaşlar tarafından satın alındığı sonucu çıkarılamaz.
Yine 2025 yılında kitap perakende pazarı 59 milyar 299 bin TL.
Rakam yüksek görünse de bu tutarın tamamının satılan kitaplardan elde edildiğini söyleyemeyiz. Bunun içerisinde eğitim yayınları ciddi bir bütçe alıyor. Artan enflasyon ve döviz kurları yayıncılık sektörünün maliyetini sürekli artırıyor. Kağıt ve baskı masrafları kitap fiyatlarını sürekli yükseltiyor. Bu da vatandaşın kitap alım gücünü olumsuz yönde etkiliyor ve kitap satışını oldukça alt seviyelere indiriyor. Mesele sadece insanlar kitap okumuyor demek kadar basit değil. Bir taraftan okuma alışkanlığı, bir taraftan kitapların maliyeti, bir taraftan da insanların alım gücü. Kitap fuarları işte tam da burada devreye giriyor. Belediyelerin düzenlediği kitap fuarlarında vatandaşların aynı yerde çok sayıda yayın evleri ve kitaplarla buluşmasını sağlıyor. Yazarlarla söyleşileri, imza günleri, çocuk etkinlikleri, sahaflar ve okuma etkinlikleri…Bütün bunlar kitabı satın alınan bir ürün olmaktan çıkarıyor. Bir kültür etkinliğinin parçası haline getiriyor. Bunun somut örneklerinden biri Sultanbeyli Kitap Fuarı.
Sultanbeyli Belediyesi tarafından bu yıl onuncusu düzenlenen kitap fuarı Bir Dünya Kitap, Bir Kitap Dünya temasıyla 112 yayın evi ve 70 yazarı Sultanbeyli’li kitapseverlerle buluşturdu. Sultanbeyli Belediyesi tarafından onuncu kitap fuarı Sultanbeyli merkezinde 26 Eylül’de açıldı. 112 yayın evi ve 70 yazarı Sultanbeyli’li kitapseverlerle buluşturdu. Ortalama 25 söyleşi yapıldı. Her gün yazarlar tarafından imza günleri düzenlendi. 50 okuldan 15 bin öğrenci Sultanbeyli Belediyesi tarafından lojistik destek, yani ulaşımları sağlandı kitap fuarına kitap almaları için. Yine Sultanbeyli Belediye Başkanı Ali Tombaş’ın talimatıyla gelen öğrencilere birer kitap hediye edildi. Yine kitap alan ve aldığı kitabın değeri, ekonomik değeri 300 TL üstü olan kişiler belediye tarafından kahve ikramı verildi. Tüm bu açıdan baktığımızda Sultanbeyli Belediyesi’nin kitap okuma alışkanlığı konusundaki çabasını ve hizmetini bariz bir şekilde görebiliyoruz. Nedir? Kitap fuarında sadece kitaplar mı satılıyor? Sadece kitap alışverişi mi yapılıyor? Yoksa farklı etkinlikler de var mı? Onun için ben sizlere biraz bilgi notu edinmiştim. Her gün çocuklara yönelik masal atölyeleri çalışması var. Karikatür ve kaligrafi çalışmaları yapılıyor. Kahoot yarışması ve çeşitli etkinlikler her gün kitap fuarı süresi boyunca her gün yapıldı. Yaklaşık 100 bin civarında insan Sultanbeyli 10. Kitap Fuarı’na katıldı.
Tema neydi bu yıl? Bir dünya kitap, bir kitap dünya. Yani okumanın ehemmiyetini ve anlamını vurguladıkları bir slogan diyebiliriz burada. Kitap fuarına gelen kişi sayısına baktığımızda
Sultanbeyli’nin, resmi olmayan verilere göre yaklaşık 400 bin nüfusu var. 100 bin civarında bir katılımı baz aldığımızda Sultanbeyli’de her 4 kişiden biri kitap fuarına uğrayıp kitap aldığı ya da etkinliğe katıldığı anlaşılıyor. Sultanbeyli Belediye Başkanı ve ekibini özellikle kültür işlerinden sorumlu başkan yardımcısını ve birim müdürünü canı yürekten tebrik ediyorum. Gerçekten belediyelerin okurun ya da kitapseverin kitaba ulaşması noktasından kitap fuarlarını düzenlemesi takdire şayandır ki böyle ekonominin sıkıntılı olduğu, enflasyonun yüksek olduğu, insanların kitap alımında sıkıntı yaşadığı bir dönemde gerçekten kayda değer ve paha biçilemez bir hizmettir diyorum.
